Gazeta RD
Prokuroria e Posaçme, në përfundim të hetimeve për kryetarin e Bashkisë së Shkodrës, Benet Beci, ka arritur në përfundimin se ai duhet të përgjigjet penalisht për akuzën e “Shkeljes së barazisë në tendera”. Për këtë arsye, SPAK i ka kërkuar Gjykatës së Posaçme ta dënojë me 2 vite burg.
Për shkak të gjykimit të shkurtuar, dënimi reduktohet në 1 vit e 4 muaj burg. Megjithatë, SPAK ka kërkuar pezullimin e ekzekutimit të dënimit dhe vendosjen e Becit në shërbim prove për një periudhë katërvjeçare, si dhe përjashtimin e tij nga ushtrimi i funksioneve publike për 5 vite.
E njëjta kërkesë është bërë edhe për të pandehurën Adela Ruko, bashkëshorten e Evis Berberit, ndërsa për katër të pandehurit e tjerë prokuroria ka kërkuar dënime më të ulëta.
Tenderi që çoi Benet Becin në gjykatë
Ngjarja për të cilën akuzohet Benet Beci i përket periudhës kur ai drejtonte Korporatën Elektroenergjetike Shqiptare (KESH), përpara se të zgjidhej kryetar i Bashkisë së Shkodrës.
Në qendër të hetimit është një procedurë prokurimi për projektin “Zhvillimi Strategjik i Sektorit Energjetik”, me fond limit rreth 69.5 milionë lekë, ose afërsisht 700 mijë euro. Sipas pretendimeve të prokurorisë, kompania e favorizuar ishte “Consulting & Management Albania” sh.p.k.
Hetuesit dyshojnë se Beci, në bashkëpunim me gjashtë zyrtarë të tjerë, ka ndërhyrë në procedurën e tenderimit, duke krijuar avantazhe të padrejta për kompaninë që përfundimisht fitoi kontratën.
Mesazhi në telefonin e Adela Rukos
Çështja e Becit mori një drejtim tjetër pas sekuestrimit dhe analizimit të materialeve elektronike në kuadër të një hetimi tjetër, ku ishte përfshirë ish-drejtori i ARRSH-së, Evis Berberi.
Në telefonin e bashkëshortes së tij, Adela Ruko, e cila kishte drejtuar Komisionin e Vlerësimit të Ofertave për tenderin e KESH-it, hetuesit gjetën komunikime që i çuan te procedura e prokurimit për zhvillimin strategjik të sektorit energjetik.
Sipas materialeve të hetimit, Benet Becit i ishte propozuar që studimi për strategjinë energjetike të Shqipërisë të realizohej nga një grup profesorësh të Harvardit. Por në materialet elektronike të sekuestruara në banesën e Evis Berberit ishte ruajtur edhe një mesazh që ky i fundit i kishte dërguar Becit, ku flitej për ndarjen e parave nga kontrata.
“500 mijë euro për profesorët e Harvardit, 320 mijë euro për ne me dy klasë shkollë”, shkruhej në mesazhin e Berberit drejtuar Benet Becit.
Ky komunikim është një nga elementet më të rëndësishme të dosjes, pasi ngre dyshime për një ndarje të mundshme të parave të kontratës mes personave të përfshirë. Megjithatë, për të përcaktuar nëse ka pasur përfitime të paligjshme, duhen verifikuar autenticiteti dhe konteksti i mesazhit, roli i secilit person, pagesat e kryera dhe përfituesit përfundimtarë.
Dyshimet për manipulimin e tenderit
Çështja nuk lidhet vetëm me rezultatin e tenderit, por edhe me mënyrën se si është përgatitur dhe zhvilluar e gjithë procedura.
Sipas pretendimeve të SPAK-ut, parregullsitë kanë nisur që në hartimin e dokumentacionit dhe përcaktimin e kritereve të konkurrimit. Në njoftimin zyrtar, prokuroria identifikon katër faza ku pretendon se janë kryer shkelje: përllogaritja e fondit limit, hartimi i termave të referencës, përcaktimi i kritereve të tenderit dhe vlerësimi i ofertave.
SPAK përmend shkeljen e disa dispozitave të ligjit të atëhershëm për prokurimin publik, konkretisht të neneve 1, 2, 20, 24 dhe 46, si dhe të neneve 28 dhe 61 të VKM-së nr. 914/2014.
Dyshimi kryesor është se kriteret e tenderit mund të jenë hartuar në mënyrë të tillë që t’i krijonin avantazh paraprakisht një kompanie të caktuar, duke cenuar konkurrencën që përpara dorëzimit të ofertave.
Një ofertues dhe një kontratë pothuajse sa fondi limit
Një tjetër element që ngre pikëpyetje është mënyra se si përfundoi procedura e prokurimit.
Tenderi u shpall më 13 janar 2020, me një fond limit prej 69.5 milionë lekësh pa TVSH. Në garë mori pjesë vetëm një operator ekonomik, kompania “Consulting & Management Albania”, në pronësi të biznesmenit Ervis Myftari.
Oferta fituese ishte 69.35 milionë lekë pa TVSH, ose rreth 99.8% e fondit limit. Diferenca mes fondit të përcaktuar nga KESH dhe ofertës fituese ishte vetëm rreth 150 mijë lekë.
Pjesëmarrja e vetëm një kompanie dhe fakti që oferta fituese ishte pothuajse sa fondi limit nuk përbëjnë, të marra veçmas, prova për një shkelje penale. Megjithatë, të kombinuara me dyshimet e SPAK-ut për kritere favorizuese, ato përbëjnë elemente që kërkojnë shqyrtim.
Edhe Kontrolli i Lartë i Shtetit kishte ngritur pikëpyetje për nevojën e realizimit të këtij studimi, duke pasur parasysh se ekzistonte një strategji e mëparshme për sektorin energjetik.
Pse SPAK kërkon pezullimin e dënimit me burg?
Një nga çështjet që kërkon më shumë sqarim në këtë dosje është kërkesa e SPAK-ut për pezullimin e dënimit me burg dhe vendosjen e Becit në shërbim prove.
Legjislacioni shqiptar parashikon mundësinë e pezullimit të ekzekutimit të dënimit me burg, nëse plotësohen kushtet ligjore përkatëse. Për këtë arsye, kërkesa e prokurorisë nuk përbën në vetvete një procedurë të paligjshme.
Megjithatë, mbetet për t’u parë se cilat janë arsyet konkrete që kanë çuar SPAK-un drejt këtij qëndrimi. Duhet të sqarohen rrethanat lehtësuese, vlerësimi i rrezikshmërisë së veprës dhe të të pandehurit, si dhe arsyet pse një dënim pa vuajtje efektive të burgut konsiderohet i përshtatshëm.
Një tjetër element që duhet pasur parasysh është dallimi mes paraburgimit dhe dënimit përfundimtar. Masat e sigurisë gjatë hetimit nuk mund të krahasohen drejtpërdrejt me pezullimin e një dënimi pas përfundimit të gjykimit. Për të vlerësuar nëse janë zbatuar standarde të ndryshme, duhen krahasuar çështje me vepra penale, rrethana dhe situata procedurale të ngjashme.
Çfarë mbetet pa përgjigje?
Dosja e Benet Becit ngre disa pyetje që kërkojnë sqarim publik:
A është verifikuar plotësisht komunikimi për ndarjen e 320 mijë eurove dhe cili ishte konteksti i tij?
A janë identifikuar pagesat reale për studimin, nënkontraktorët dhe përfituesit përfundimtarë?
A është realizuar dhe dorëzuar studimi për të cilin KESH zhvilloi tenderin?
Pse akuza penale është kufizuar te shkelja e barazisë në tendera? A janë shqyrtuar edhe elementet e mundshme të veprave të tjera penale?
Cilat janë arsyet konkrete që SPAK ka paraqitur për pezullimin e dënimit me burg?
Çfarë qëndrimi ka mbajtur mbrojtja e Benet Becit lidhur me komunikimet e zbuluara dhe pretendimet e prokurorisë?
Këto pyetje nuk nënkuptojnë se janë kryer edhe vepra të tjera penale, por tregojnë se cilat janë çështjet që kërkojnë më shumë transparencë dhe sqarim.
Rasti i Benet Becit është një tjetër provë për transparencën në hetimin dhe gjykimin e zyrtarëve të lartë, veçanërisht kur bëhet fjalë për përdorimin e fondeve publike.
SPAK pretendon se një procedurë publike është manipuluar për t’i krijuar avantazhe një kompanie të caktuar. Por çështja nuk është vetëm nëse Beci duhet të dënohet me burg apo nëse dënimi duhet të pezullohet. Pyetja kryesore është nëse prokuroria ka argumentuar bindshëm përgjegjësinë penale dhe arsyet pse një dënim pa vuajtje efektive të burgut është zgjidhja e përshtatshme.
Përgjigjja përfundimtare i takon Gjykatës së Posaçme, vendimi dhe arsyetimi i së cilës do të përcaktojnë përgjegjësinë penale të të pandehurve.
Kronologjia e çështjes
13 janar 2020 – Shpallet tenderi për projektin “Zhvillimi Strategjik i Sektorit Energjetik”, me fond limit 69.5 milionë lekë, sipas të dhënave të publikuara nga Politiko.
4 nëntor 2024 – Benet Beci paraqitet për të dhënë shpjegime lidhur me hetimin për periudhën kur drejtonte KESH-in.
9 janar 2026 – SPAK njofton akuzat ndaj shtatë personave dhe përshkruan mekanizmin e dyshuar të favorizimit në tender.
24 shkurt 2026 – Paraqitet kërkesa për gjykim të shkurtuar.
20 korrik 2026 – Gjykata pranon kërkesën për gjykim të shkurtuar.
9 nëntor 2026 – SPAK paraqet pretencën.
