Gazeta RD
Stili i jashtëzakonshëm dhe ekspansiv i Edi Ramës dështoi të siguronte kandidaturën e Shqipërisë për të organizuar samitin e NATO-s vitin e ardhshëm, kur liderët e aleancës u mblodhën në Ankara.
Në prag të bisedimeve të javës së kaluar, kryeministri shqiptar kishte lobuar fort për të siguruar që vendi i tij të mikpriste liderët e aleancës vitin e ardhshëm.
Ai kishte marrë hua në mënyrë që Shqipëria të përmbushte kërkesën minimale të NATO-s për të shpenzuar 2% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) për mbrojtjen dhe premtoi të kontribuonte në programin PURL, përmes të cilit aleatët blejnë armë amerikane dhe i dërgojnë ato në Ukrainë.
Por sjellja e Ramës në samit shkaktoi habi te disa prej liderëve të pranishëm dhe nuk ofroi nivelin e sigurisë që aleanca kërkonte, sipas personave të njohur me diskutimet private. Zyra e Ramës nuk iu përgjigj një kërkese për koment.
Rama, 62 vjeç, është lideri shtetëror më i gjatë në botë, sipas Rekordeve Botërore Guinness, me një gjatësi prej 2.01 metrash. Gjatë gjithë karrierës së tij, ai e ka shfrytëzuar praninë e tij fizike me një lloj sensi teatral, duke përqafuar liderë të tjerë, duke u vendosur duart mbi supe ose duke u gjunjëzuar për t’u pëshpëritur diçka.
Në Ankara, atletet e tij karakteristike të bardha tërhoqën vëmendjen e sekretarit të përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, i cili ia vuri në dukje Donald Trump-it gjatë fotos familjare.
Presidenti i SHBA-së ka treguar herë pas here se është i ndjeshëm ndaj liderëve që nuk respektojnë kodin tradicional të veshjes zyrtare. Rasti më i spikatur ishte ai i presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy, i cili u paraqit në Shtëpinë e Bardhë me uniformë ushtarake vitin e kaluar.
Rutte kishte qenë jashtëzakonisht i përqendruar që ta kalonte takimin dyditor me Trump pa incidente të ngjashme, duke prezantuar kontrata mbrojtjeje me vlerë mbi 50 miliardë dollarë dhe duke theksuar vazhdimisht si rritjen e shpenzimeve ushtarake në të gjithë aleancën, ashtu edhe rolin udhëheqës të SHBA-së.
Fakti që samiti u organizua nga presidenti turk Recep Tayyip Erdogan, i cili ka marrëdhënie të veçanta me Trump dhe konsiderohet një faktor gjithnjë e më i rëndësishëm në sigurinë evropiane, ndihmoi gjithashtu përpjekjet e Rutte-s. Për disa zyrtarë, ideja që një lider i paparashikueshëm nga një prej vendeve me shpenzimet më të ulëta të NATO-s të organizonte samitin e ardhshëm përbënte një rrezik për mbarëvajtjen e tij.
Gjatë seancës me dyer të mbyllura, Rama habiti disa pjesëmarrës kur iu drejtua Erdoganit si “sulltan”, sipas dy personave që ndodheshin në sallë. Me sa duket, komenti ishte një shaka që lidhej me imazhin e liderit turk si një drejtues me dorë të fortë. Megjithatë, ai i vuri në siklet disa prej të pranishmëve, edhe pse Rama dhe Erdogan kanë një marrëdhënie të ngushtë prej më shumë se një dekade dhe kanë vizituar disa herë kryeqytetet e njëri-tjetrit.
Kryeministri shqiptar ishte gjithashtu çuditërisht i drejtpërdrejtë në këmbënguljen e tij që Shqipëria të mikpriste samitin e ardhshëm të NATO-s në vitin 2027, thanë burimet. Ai këmbënguli se Mark Rutte ia kishte premtuar këtë dhe sugjeroi që, nëse kishte ndonjë problem, të flitej me Donald Trump.
Komunikata e samitit të NATO-s të vitit 2025 parashikonte se Shqipëria do të organizonte një takim pas Turqisë, pa specifikuar se kur do të ndodhte. Deklarata e publikuar pas samitit të javës së kaluar nuk përmendi as datën dhe as vendin ku do të zhvillohet samiti i ardhshëm.
Sipas një personi të njohur me çështjen, Shqipëria u ka premtuar prej vitesh aleatëve të NATO-s se do të rriste shpenzimet për mbrojtjen për të përmbushur angazhimet e saj. Me Rutte-n të vendosur për t’i treguar Trump-it se vendet evropiane po marrin më shumë përgjegjësi për sigurinë e tyre, Shqipëria është vënë nën një vëzhgim më të rreptë dhe ka kërkuar mënyra për të rritur shpejt shifrat përpara samitit.
Huatë e siguruara nga Shqipëria përpara samitit përfshijnë 302 milionë dollarë nga SHBA për blerje armatimi, një vendim i miratuar në një mbledhje qeveritare më 19 qershor dhe i raportuar nga agjencia zyrtare shtetërore e lajmeve.
Kjo i mundësoi Shqipërisë të kalonte pragun prej 2% në vitin 2026, duke e çuar buxhetin e mbrojtjes në 2.15% të PBB-së, sipas një raporti të publikuar gjatë samitit. Një vit më parë, Shqipëria ishte vendi i NATO-s me shpenzimet më të ulëta për mbrojtjen, me vetëm 1.48% të PBB-së.
Nën presionin e Donald Trump, vendet anëtare të NATO-s, përfshirë Shqipërinë, u angazhuan vitin e kaluar të rrisin shpenzimet bazë për mbrojtjen në 3.5% të PBB-së deri në vitin 2035.
Rama ka ende një kartë të rëndësishme që mund ta ndihmojë të realizojë ambicien për të mikpritur një takim të nivelit të lartë: dy resortet luksoze që familja Trump po zhvillon në bregdetin jugor të Shqipërisë.
Rama ka mbështetur projektet e drejtuara nga Jared Kushner, dhëndri i presidentit amerikan, pavarësisht javëve të tëra të protestave nga ambientalistët dhe aktivistët kundër korrupsionit.
Megjithatë, asnjëri prej resorteve nuk pritet të jetë gati për të pritur vizitorë përpara përfundimit të mandatit të Donald Trump në vitin 2029./ Bloomberg.
