Gazeta RD
Nga Rezenbrik SERJANI
-Anëtar i Këshillit Kombëtar të Partisë Demokratike të Shqipërisë
Nga Librazhdi u përcoll edhe këtë vit një mesazh i fuqishëm: kombet që harrojnë martirët e tyre rrezikojnë të humbasin lirinë. Në 49-vjetorin e pushkatimit të poetëve martirë Vilson Blloshmi dhe Genc Leka, u zhvillua një ceremoni përkujtimore pranë memorialit kushtuar dy intelektualëve të shquar, të cilët u ekzekutuan nga regjimi diktatorial komunist më 17 korrik 1977, vetëm sepse guxuan të mendonin ndryshe.
Ky përvjetor nuk është thjesht një datë në kalendar. Ai është një thirrje për reflektim kombëtar mbi një nga periudhat më të errëta të historisë shqiptare, kur liria e mendimit u shpall armike e shtetit, kur fjala e lirë dënohej me burg, internim apo pushkatim dhe kur mijëra shqiptarë u bënë viktima të një regjimi që ndërtoi pushtetin mbi frikën, dhunën dhe terrorin politik.
Në qytetin e Librazhdit, nën kujdesin e veçantë të deputetit Bujar Leskaj dhe heroin e gjallë të rezistencës antikomuniste, Bedri Blloshmi, vëllain e poetëve martirë, u zhvillua ceremonia përkujtimore pranë memorialit të Vilson Blloshmit dhe Genc Lekës. Në një atmosferë nderimi e respekti, pjesëmarrësit kryen me nderim homazhe përballë monumentit që simbolizon sakrificën e dy poetëve, të cilët refuzuan të nënshtroheshin përballë diktaturës dhe mbrojtën deri në fund dinjitetin e tyre njerëzor.
I-Kujtesa historike, garancia që e keqja të mos përsëritet
Krimet e komunizmit nuk i përkasin vetëm së shkuarës. Ato janë një pjesë e pandashme e kujtesës historike të një kombi dhe duhet të njihen, të dokumentohen dhe të transmetohen brez pas brezi. Shoqëritë demokratike ndërtohen mbi të vërtetën historike, jo mbi harresën. Regjimi komunist në Shqipëri shkatërroi mijëra familje, burgosi e internoi dhjetëra mijëra qytetarë, pushkatoi intelektualë, klerikë, profesorë, artistë dhe njerëz të zakonshëm, të vetmin “faj” të të cilëve ishte bindja ndryshe ose refuzimi për t’u nënshtruar. Ai tentoi të zhdukte jo vetëm individin, por edhe kujtesën, kulturën dhe identitetin e lirë të shoqërisë shqiptare.
Përkujtimi i viktimave të diktaturës nuk është një akt hakmarrjeje ndaj historisë, por një akt drejtësie ndaj së vërtetës. Kujtesa historike është mburoja më e fortë kundër rikthimit të autoritarizmit. Një popull që njeh të kaluarën e tij është më i aftë të mbrojë institucionet demokratike, liritë themelore dhe dinjitetin njerëzor.
II-Vilson Blloshmi dhe Genc Leka, poetë që zgjodhën lirinë
Vilson Blloshmi dhe Genc Leka mbeten ndër figurat më të ndritura të disidencës shqiptare. Ata nuk ishin thjesht poetë; ata ishin intelektualë që refuzuan kompromisin me diktaturën dhe mbrojtën të drejtën për të menduar e krijuar të lirë.
Poezia e tyre nuk përfaqësonte vetëm një krijimtari artistike, por një akt guximi qytetar në një kohë kur çdo mendim jashtë dogmës komuniste konsiderohej krim. Për këtë arsye, regjimi vendosi t’u merrte jetën, duke besuar se mund të vriste edhe fjalën e lirë.
Historia dëshmoi të kundërtën. Sot, emrat e Vilson Blloshmit dhe Genc Lekës nderohen si “Nderi i Kombit”, ndërsa ata që firmosën dënimin e tyre mbeten simbol i një sistemi kriminal që u shemb nën peshën e krimeve të veta.
III) Një aktivitet që bashkoi artin, kujtesën dhe përgjegjësinë qytetare
Në këtë veprimtari përkujtimore morën pjesë aktorët e mirënjohur, Mjeshtri i Madh Bujar Asqeriu dhe aktorja Raimonda Bulku, deputetët Kastriot Piroli, Greta Bardeli dhe Klodiana Çapja, anëtari i Kryesisë së Partisë Demokratike Atird Hoxha, zv/kryeredaktori i gazetës “Rilindja Demokratike” Rexhep Polisi, intelektualë, gazetarë, si dhe dhjetëra të rinj demokratë nga Vlora.
Ceremonisë iu shtua një emocion i veçantë nga interpretimi i Grupit Polifonik “Jehona Labe”, i cili solli këngë kushtuar poetëve martirë, duke ndërthurur traditën shqiptare me kujtesën historike dhe duke e kthyer aktivitetin në një manifestim të kulturës, historisë e krenarisë sonë kombëtare.
IV-Një nga aspektet më domethënëse të kësaj veprimtarie ishte pjesëmarrja e dhjetëra të rinjve demokratë nga Vlora, prania e të cilëve i dha aktivitetit një dimension të veçantë edukues dhe qytetar. Në një kohë kur brezat e rinj janë gjithnjë e më larg përjetimit të drejtpërdrejtë të historisë së diktaturës komuniste, përfshirja e tyre në aktivitete të tilla përbën një investim të rëndësishëm për ruajtjen e kujtesës historike. Duke dëgjuar dëshmitë e Bedri Blloshmit, duke vizituar shtëpinë-muze të poetëve martirë dhe duke u njohur nga afër me jetën, veprën dhe sakrificën e Vilson Blloshmit e Genc Lekës, të rinjtë patën mundësinë të kuptojnë se liria, demokracia dhe e drejta për të shprehur mendimin nuk janë të mira të dhëna përgjithmonë, por vlera që janë fituar me sakrifica të mëdha njerëzore. Prania e tyre dëshmoi se kujtesa historike nuk është vetëm përgjegjësi e brezit që e përjetoi diktaturën, por edhe një mision i brezit të ri, i cili duhet të bëhet bartës i së vërtetës historike dhe mbrojtës i vlerave demokratike. Vetëm duke edukuar të rinjtë me njohjen e së kaluarës mund të ndërtohet një shoqëri që refuzon autoritarizmin, respekton dinjitetin njerëzor dhe garanton që tragjedi të tilla të mos përsëriten më.
V-Bujar Leskaj, një përfaqësues e njeri i madh në mbrojtje të kujtesës historike
Në një kohë kur ritmi i përditshmërisë rrezikon të lërë në harresë ngjarje dhe figura që kanë shënuar historinë e Shqipërisë, deputeti Bujar Leskaj është shndërruar në një nga zërat më të lartësuar e kudogjendur për ruajtjen e kujtesës historike dhe nderimin e viktimave të diktaturës komuniste, si vlerë e jashtëzakonshme e identitetit të tij njerëzor e politik.
Përmes pjesëmarrjes dhe mbështetjes së vazhdueshme në aktivitete përkujtimore, ai ka kontribuar që data të rëndësishme të historisë sonë të mos mbeten thjesht përvjetorë ceremonialë, por të shndërrohen në momente reflektimi, edukimi dhe ndërgjegjësimi shoqëror. Angazhimi i tij për të promovuar figurat e ndritura të rezistencës antikomuniste, për të nderuar martirët dhe për të mbështetur botimin e veprave kushtuar tyre përfaqëson një kontribut të rëndësishëm në forcimin e kulturës së kujtesës në Shqipëri.
Pas ceremonisë pranë memorialit, pjesëmarrësit vizituan shtëpinë-muze të poetëve në Bërzhishtë, ku Bedri Blloshmi, i mbijetuar i burgjeve komuniste dhe simbol i qëndresës antikomuniste, ndau me të pranishmit historinë e dhimbshme të familjes së tij.
Rrëfimi i tij nuk ishte vetëm një dëshmi personale, por një dokument i gjallë i terrorit shtetëror që ushtroi diktatura ndaj mijëra familjeve shqiptare. Torturat, burgimet, internimet dhe përndjekjet nuk ishin raste të izoluara; ato përbënin mekanizmin mbi të cilin funksiononte regjimi komunist.
Vizita në shtëpinë-muze shërbeu si një mësim historie për të rinjtë, duke treguar se pas çdo statistike fshihen jetë njerëzish, familje të shkatërruara dhe ëndrra të ndërprera padrejtësisht.
Në fund të vizitës në shtëpinë-muze, së bashku me Bedri Blloshmin u shpërndanë libra për të rinjtë dhe pjesëmarrësit, me synimin që historia, krijimtaria dhe sakrifica e Vilson Blloshmit dhe Genc Lekës të vazhdojnë të jetojnë përmes leximit, edukimit dhe ndërgjegjësimit të brezave të rinj.
Në një shoqëri demokratike, kujtesa nuk ndërtohet vetëm nga institucionet shtetërore. Ajo kërkon angazhimin e intelektualëve, historianëve, artistëve, familjarëve të viktimave dhe përfaqësuesve politikë që e konsiderojnë të kaluarën pjesë të përgjegjësisë së tyre publike. Pikërisht në këtë kuptim, veprimtari të tilla marrin një dimension më të gjerë se vetë ceremonia përkujtimore: ato shërbejnë si ura lidhëse ndërmjet historisë dhe brezave të rinj.
Demokracia nuk është vetëm zgjedhje të lira dhe institucione funksionale; ajo mbështetet edhe mbi kujtesën kolektive. Një shoqëri që nderon martirët e saj dhe pranon të vërtetat e historisë është më e fortë përballë çdo forme autoritarizmi.
Vilson Blloshmi dhe Genc Leka nuk u pushkatuan sepse kishin kryer një krim. Ata u vranë sepse besonin te liria, te dinjiteti dhe te e drejta për të menduar ndryshe.
Sot, pas 49 vitesh, kujtimi i tyre vazhdon të jetë një testament moral për Shqipërinë demokratike.
Ruajtja e kujtesës historike nuk është një detyrë vetëm ndaj së shkuarës; është një përgjegjësi ndaj së ardhmes. Vetëm duke njohur sakrificat e atyre që u flijuan për lirinë, mund të ndërtojmë një shoqëri që respekton dinjitetin njerëzor, lirinë e mendimit dhe vlerat demokratike.
Ky është mesazhi më i fuqishëm që përcolli ceremonia përkujtimore në Librazhd: martirët mund të jenë vrarë nga diktatura, por kujtesa e tyre do të mbetet gjithmonë e gjallë në ndërgjegjen e kombit shqiptar.
inë.
