Gazeta RD
EKSKLUZIVE FOX NEWS: Dy anëtarë republikanë të Kongresit amerikan i kanë dërguar një letër sekretarit të Shtetit, Marco Rubio, ku shprehin shqetësimin për përkeqësimin e demokracisë në Shqipëri, aleate e NATO-s, dhe i kërkojnë Departamentit të Shtetit të përdorë kompetencat për kufizimin e vizave ndaj zyrtarëve shqiptarë të përfshirë në korrupsion të rëndësishëm.
‘Ne shkruajmë për të shprehur shqetësimin tonë për gjendjen e demokracisë dhe shtetit të së drejtës në Republikën e Shqipërisë, një aleate e NATO-s dhe vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Europian. Shtetet e Bashkuara kanë investuar shumë në reformat e drejtësisë në Shqipëri dhe kanë një interes të fortë që ato të kenë sukses. Zhvillimet e fundit tregojnë se përparimi është i brishtë dhe, në fusha kyçe, rrezikon të zhbëhet’, thuhet në letrën drejtuar sekretarit Rubio.
Konkretisht, letra i kërkon sekretarit Rubio të përdorë kompetencat e Departamentit të Shtetit, të parashikuara në nenin 7031(c) të ligjit vjetor për përvetësimet buxhetore të Departamentit të Shtetit, operacionet e jashtme dhe programet përkatëse, për të shpallur publikisht të papërshtatshëm për viza zyrtarët shqiptarë dhe, nëse është e nevojshme, familjarët e tyre të afërt, kur ekzistojnë informacione të besueshme për përfshirje në korrupsion të rëndësishëm.
Letra është shkruar nga kongresmeni republikan Joe Wilson, nga Karolina e Jugut, dhe kolegu i tij republikan Keith Self, nga Teksasi, kryetar i Nënkomitetit të Dhomës së Përfaqësuesve për Europën. Ata i kanë kërkuar administratës amerikane t’u përgjigjet katër pyetjeve kryesore deri më 5 nëntor.
Përveç kërkesës që Departamenti i Shtetit të angazhohet për shqyrtimin e zyrtarëve shqiptarë në kuadër të kompetencave për kufizimin e vizave, kongresmenët kanë kërkuar informacion mbi ndihmën që po i jepet Shqipërisë për reformat më të gjera në drejtësi, si dhe nëse ambasada amerikane në Tiranë po bashkëpunon me autoritetet vendase për mbrojtjen e protestuesve dhe gazetarëve.
Republikanët kërkojnë gjithashtu një përditësim për ish-zëvendëskryeministren Belinda Balluku, e cila është akuzuar për ndërhyrje në prokurimet publike për ndërtimin e rrugëve. Në dhjetor të vitit 2025, prokurorët i kërkuan Parlamentit t’i hiqte imunitetin për të mundësuar arrestimin e saj, por kryeministri Edi Rama e cilësoi kërkesën antikushtetuese dhe Parlamenti nuk e ka lejuar arrestimin.
Sipas kongresmenëve amerikanë, institucionet shqiptare kundër korrupsionit nuk mund të kenë sukses në luftën kundër këtij fenomeni, nëse udhëheqësit politikë mbrojnë zyrtarët që janë nën hetim.
Protestat në Shqipëri dhe kërkesat për dorëheqjen e Ramës
Ashtu si protestuesit në Francë dhe në vende të tjera të Europës, dhjetëra mijëra qytetarë kanë protestuar në Shqipëri mes akuzave për korrupsion qeveritar, probleme në arsim, papunësi dhe mungesë mundësish. Lëvizja protestuese, që po zgjerohet në shkallë kombëtare, udhëhiqet nga studentë dhe qytetarë që kërkojnë llogaridhënie, fundin e korrupsionit dhe, sipas tyre, rikthimin e institucioneve demokratike dhe të shtetit të së drejtës.
Demonstratat në kryeqytet, Tiranë, nisën dy javë më parë, me kërkesën për dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama. Protestat u përshkallëzuan shpejt në dhunë, pasi demonstruesit hodhën bomba molotov drejt Ministrisë së Arsimit dhe u përleshën me policinë.
Protestuesit shënjestruan gjithashtu selinë e Partisë Socialiste në Tiranë, ku u përballën me forcat e policisë së ndërhyrjes së shpejtë, të dislokuara për të mbrojtur objektet qeveritare.
Rama fajësoi për situatën ‘duar të huaja që nuk e duan Shqipërinë në Bashkimin Europian dhe që promovojnë maskat që pretendojnë se përfaqësojnë studentët, por që në fakt, më shumë sesa studentët, përfaqësojnë vetë krimin e organizuar’.
Deri tani, kryeministri ka refuzuar të japë dorëheqjen, por ka propozuar zhvillimin e një dialogu me protestuesit.
Dhuna që po shoqëron protestat në Shqipëri përbën një sinjal shqetësues për një vend që po përpiqet të ruajë demokracinë dhe të vijojë rrugën drejt anëtarësimit në Bashkimin Europian.
‘Kongresi është thellësisht i shqetësuar për situatën në Shqipëri, ndërsa qeveria përdor forcë të tepruar kundër qytetarëve që kërkojnë llogaridhënie dhe institucione të pastra. Korrupsioni dhe trafiku i narkotikëve të lidhur me qeverinë Rama duhet të luftohen’, deklaroi kongresmeni Wilson për Fox News Digital.
Shqipëria dhe rruga drejt Bashkimit Europian
Trazirat në Shqipëri vijnë në një kohë kur vendi ka synuar prej kohësh anëtarësimin në Bashkimin Europian. Shqipëria u bë zyrtarisht vend kandidat për anëtarësim në vitin 2014.
Megjithëse raporti vjetor i Komisionit Europian për vitin 2025 vlerësoi se Shqipëria kishte bërë përparim të rëndësishëm në reformat në drejtësi dhe në luftën kundër krimit të organizuar, akuzat e vazhdueshme për korrupsion ndaj qeverisë Rama dhe dhuna e tanishme mund ta ndërlikojnë rrugën e vendit drejt anëtarësimit në BE.
Protestat studentore në Shqipëri kanë ngjashmëri me protestat masive në Serinë fqinje, ku një lëvizje politike e mbështetur nga studentët rrëzoi udhëheqësin e hershëm Aleksandar Vuçiç.
‘Rrëzimi i Vuçiçit nga një lëvizje e mbështetur nga studentët, pas gati dy vitesh demonstratash kundër korrupsionit dhe për llogaridhënie qeveritare, përbën një paralele të fortë me trazirat që po përballon tani Rama në Shqipëri, ku protestat kanë vijuar për më shumë se 150 ditë’, i tha Fox News ish-ambasadori shqiptar në OKB dhe në SHBA, Agim Nesho.
‘Në Shqipëri, studentët dhe qytetarë të tjerë kanë protestuar që prej muajit maj, ndërsa vala e fundit e protestave të përditshme ka intensifikuar kërkesat për dorëheqjen e një kryeministri që qeveris prej më shumë se 13 vitesh, mes korrupsionit të përhapur dhe rënies së cilësisë së shërbimeve publike’, shtoi Nesho.
Letra e plotë
I nderuar sekretar Rubio,
Ne ju shkruajmë për të shprehur shqetësimin tonë për gjendjen e demokracisë dhe shtetit të së drejtës në Republikën e Shqipërisë, një aleate e NATO-s dhe vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Europian. Shtetet e Bashkuara kanë investuar shumë në reformat e drejtësisë në Shqipëri dhe kanë një interes të fortë që ato të kenë sukses. Zhvillimet e fundit tregojnë se përparimi është i brishtë dhe, në fusha kyçe, rrezikon të zhbëhet. Ju bëjmë thirrje të përdorni kompetencat e Departamentit për kufizimin e vizave, në bazë të nenit 7031(c), kundër zyrtarëve shqiptarë të përfshirë në korrupsion të rëndësishëm.
Vlerësimet e pavarura japin sinjale të përziera. Freedom House e vlerëson Shqipërinë si ‘Pjesërisht të Lirë’, me 69 pikë nga 100 në vitin 2026. Vëzhguesit i cilësuan zgjedhjet parlamentare të majit 2025 si ‘konkurruese dhe të zhvilluara në mënyrë profesionale’. Megjithatë, Shqipëria mori vetëm 39 pikë nga 100 në Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit për vitin 2025 të Transparency International. Instituti V-Dem, në Raportin e Demokracisë 2026, tashmë e klasifikon Shqipërinë si një autokraci elektorale.
Korrupsioni mbetet pengesa kryesore. Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK), e krijuar me mbështetjen e Shteteve të Bashkuara dhe Europës, ka treguar pavarësi reale. Komisioni Europian e ka vlerësuar punën e saj, duke vënë në dukje se institucionet e tjera kanë mbetur prapa. Zyrtarët kanë ushtruar gjithashtu presion ndaj SPAK-ut dhe Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, organi që mbikëqyr gjyqtarët dhe prokurorët.
Çështjet e SPAK-ut tashmë kanë mbërritur në nivelet më të larta të qeverisë. SPAK ka akuzuar Belinda Ballukun, e cila ka shërbyer si zëvendëskryeministre, për ndërhyrje në prokurimet publike për ndërtimin e rrugëve. Në dhjetor 2025, prokurorët i kërkuan Parlamentit t’i hiqte imunitetin, në mënyrë që ajo të mund të arrestohej. Kryeministri Edi Rama e cilësoi kërkesën antikushtetuese dhe Parlamenti nuk e ka lejuar arrestimin. Rama i mohon të gjitha akuzat për korrupsion ndaj tij. SPAK po heton gjithashtu ish-drejtuesen e Shërbimit Informativ të Shtetit të Shqipërisë, Vlora Hyseni, për dyshimin se ka keqpërdorur aksesin e saj në informacion për të ndihmuar një person të dyshuar për përfshirje në veprimtari kriminale.
Pakënaqësia publike është derdhur në rrugë. Akuzat ndaj Ballukut ndihmuan në nxitjen e protestave masive në Tiranë në janar 2026, ku kërkohej dorëheqja e Ramës dhe zgjedhje të parakohshme. Deri në verë, protestat kundër një resorti luksoz pranë një zone të mbrojtur natyrore ishin shndërruar në një lëvizje më të gjerë, të njohur si ‘Revolucioni Flamingo’.
Kriza ka ushtruar presion edhe mbi median. Skena mediatike shqiptare karakterizohet nga përqendrimi i pronësisë, financimi jotransparent dhe pronarë me lidhje politike. Më 30 korrik 2026, dhjetë organizata për lirinë e shtypit paralajmëruan për pengesa, kërcënime dhe sulme ndaj gazetarëve që mbulonin protestat. Ato përmendën 15 kërcënime dhe sulme vetëm gjatë muajve qershor dhe korrik, si dhe vunë në pikëpyetje përdorimin e autobotëve me ujë dhe gazit lotsjellës kundër demonstruesve.
Institucionet shqiptare kundër korrupsionit nuk mund të kenë sukses kur udhëheqësit politikë mbrojnë zyrtarët që ato hetojnë. Për këtë arsye, ju bëjmë thirrje të përdorni kompetencat e Departamentit sipas nenit 7031(c) të ligjit vjetor për përvetësimet buxhetore të Departamentit të Shtetit, operacionet e jashtme dhe programet përkatëse. Konkretisht, kërkojmë që Departamenti të shpallë publikisht të papërshtatshëm për viza zyrtarët shqiptarë dhe, kur është e përshtatshme, familjarët e tyre të afërt, për të cilët disponon informacione të besueshme mbi përfshirjen në korrupsion të rëndësishëm.
Ky shqyrtim duhet të përfshijë zyrtarët e akuzuar nga SPAK-u dhe ata që kanë përdorur pozitat e tyre për të penguar hetimet e tij. Zbatimi i qëndrueshëm i këtij instrumenti, pavarësisht përkatësisë partiake, do të avanconte përpjekjet e Departamentit kundër kleptokracisë. Gjithashtu, do të tregonte se Shtetet e Bashkuara qëndrojnë në krah të shqiptarëve që kërkojnë llogaridhënie.
Gjithashtu, ju kërkojmë të përgjigjeni për pyetjet e mëposhtme deri më 5 nëntor:
1. A do të angazhohet Departamenti për të shqyrtuar zyrtarët shqiptarë për shpallje të papërshtatshëm për viza në bazë të nenit 7031(c), dhe brenda çfarë afati kohor? A do të shqyrtojë gjithashtu sanksionet sipas programit Global Magnitsky, kur provat e mbështesin një masë të tillë?
2. Çfarë ndihme po i ofron Departamenti SPAK-ut, Inspektorit të Lartë të Drejtësisë dhe reformës më të gjerë të drejtësisë në Shqipëri? Si do t’i mbrojë këto institucione nga presioni politik?
3. A e ka ngritur Departamenti me qeverinë shqiptare çështjen e mosveprimit të Parlamentit lidhur me kërkesën e SPAK-ut për arrestimin e zonjës Balluku? Cila ishte përgjigjja?
4. Si po bashkëpunon Ambasada në Tiranë me autoritetet shqiptare lidhur me mënyrën e menaxhimit policor të protestave dhe sigurinë e gazetarëve? A i mbështet Departamenti hetimet e pavarura për incidentet e dokumentuara gjatë kësaj vere?
Kërkojmë gjithashtu një informim të posaçëm për stafin tonë mbi këto çështje. Ju falënderojmë për vëmendjen ndaj kësaj çështjeje. Presim me interes të punojmë së bashku për të mbështetur institucionet demokratike të Shqipërisë.
Me respekt,
Kongresmeni Joe Wilson
Bashkëkryetar i Komisionit të Helsinkit të SHBA-së
Kongresmeni Keith Self
Kryetar i Nënkomitetit për Europën
