Leskaj: Borxhi publik kap vlerën alarmante mbi nivelin 100% të PBB-së

Nga Bujar LESKAJ

Që prej vitit 2013, vihet re një rritje e Borxhit Publik mbi nivelin 60% që është një nga kriteret e institucioneve ndërkombëtare për nivelin që borxhi publik nuk duhet të tejkalojë. Gjithashtu edhe në nenin 4 të Ligjin Organik të Buxhetit nr. 57, datë 02.06.2016 përcaktohet se çdo vit borxhi publik vjen në ulje deri sa të arrijë poshtë kufirit 45% e PBB-së. Konkretisht për fundin e vitit 2021, ky tregues shënoi 28.2% më shumë se sa kufiri i lejuar, duke u pozicionuar me një nivel borxhi të lartë, krahasuar me vendet e rajonit, konkretisht në vend të dytë pas Malit të Zi.

Aktualisht në rajon, nivelin më të ulët të borxhit publik e ka Kosova, me 20.3% të PBB-së, Bosnjë Hercegovina (35.4%), Maqedoni e Veriut (47%), Serbi (56.5%).

Por vlera e borxhit publik është shumë e lartë se kaq, nëse marrim në konsideratë:

-detyrimet e prapambetura të cilat deri në fund të muajit Dhjetor 2021 nisur nga publikimi në faqen zyrtare të Ministrisë së Financave dhe Ekonomisë rezultojnë me një stok prej 13.23 miliard. Lekë.

-detyrimet e akumuluara të ndërmarrjeve të ujësjellës-kanalizimeve të cilat rezultojnë të jenë në vlerën 21.9 miliardë Lekë, ku vetëm ndërmarrja e UK Sh. a Durrës ka 6.71 miliard Lekë detyrime të akumuluara në vite.

-detyrimet e njohura të ndërsjella të ndërmarrjeve energjitike në vlerën 144,21 miliardë lekë.

-detyrimet e tjera kontigjente nga vendimet e arbitrazhit ndërkombëtar të cilat nga raporti për zbatimin e buxhetit të shtetit 2020 vlerësohen të paktën 50,4 miliardë lekë, ose konvertuar me kursin aktual afërsisht në 431 milion euro.

-detyrimet Kontigjente për Koncesione PPP deri në fund të vitit 2020 të përllogaritura rreth 1.57 miliard euro ose rreth 13.7 e PBB, vlerësuar me kursin aktual të euros. Vlerë kjo në një kohë kur pas vendit tonë me këtë raport, peshën më të lartë në vijim e ka Sllovakia me Detyrime sa 2.36 % dhe Portugalia me 2.28% të PBB. Të gjithë vendet e tjera kanë raporte Detyrime Kontingjente PPP nga 0% deri në 1.13 % të PBB-së duke treguar kujdes maksimal kundrejt Financave Publike.

Duke i shtuar stokut të borxhit vlerat e mësipërme njohur si “borxhi i fshehur”, niveli i borxhit publik të vendit tonë kap vlerën alarmante mbi nivelin 100% të PBB-së.